Verzamelaarsgids

Verpakkingen

Disc-o onderscheidt twaalf verpakkingsvormen voor films en series op disc. Hieronder per type de belangrijkste kenmerken, met aandacht voor materiaal, periode en de details waar verzamelaars op letten.

Amaray

Standaard plastic dvd-doosje

De Amaray is het standaard plastic dvd-doosje, eind jaren '90 geïntroduceerd door de Britse fabrikant Amaray en daarna jarenlang de norm voor commerciële dvd-uitgaven. Het bestaat uit zacht polypropyleen met een transparante voorhoes waarin het cover-vel zit, en een tandwiel-clip in het midden die de schijf vasthoudt. Door de marktdominantie is "Amaray" inmiddels een verzamelnaam voor élk standaard-dvd-doosje, ook al is het strikt genomen een merknaam. Een originele Amaray heeft het logo aan de binnenkant ingegoten — een detail dat verzamelaars gebruiken om authenticiteit te checken.

Ook bekend als: Amaray-doosje, dvd-doosje, poly-box

Boxset

Doos met meerdere doosjes

Een boxset is een kartonnen of plastic doos waarin meerdere afzonderlijke dvd- of blu-ray-doosjes worden samengebracht — typisch een complete serie, een trilogie of een verzameling van een regisseur of acteur. De binnenste doosjes zijn vaak gewone keep cases of digipaks; de waarde van een boxset zit in de gezamenlijke uitgave en het bijbehorende artwork van de buitendoos. Sommige boxsets bevatten ook bonus-disks, een poster of een boekje. Als individuele doosjes uit een boxset verloren gaan, daalt de verzamelwaarde aanzienlijk.

Ook bekend als: Box set, complete serie-uitgave

Digibook

Boek met schijfhouder

Een Digibook is een hardcover-boekje met daarin gebonden pagina's en een schijfhouder achter- of voorin. De stijl wordt vooral door Universal en Warner gebruikt voor prestige-uitgaven met essays, foto's en behind-the-scenes-materiaal. Digibooks zijn meestal blu-ray-formaat, dus kleiner dan een dvd-keep-case, en in oplage gelimiteerd. Het verschil met een mediabook zit vooral in het formaat — digibooks zijn compacter — en met een digipak in het feit dat de pagina's écht ingebonden zijn.

Ook bekend als: Hardcover digibook

Digipak

Kartonnen vouwdoosje zonder clip

Een digipak is een kartonnen vouw-verpakking met één of meer plastic schijfhouders die aan de binnenkant zijn vastgelijmd. Het format werd in de jaren '90 door MeadWestvaco geïntroduceerd voor cd-singles en album-edities en raakte rond 2000 ingeburgerd voor dvd's. Digipaks bieden meer ruimte voor artwork dan een jewel case en zijn beter recyclebaar dan plastic-doosjes. Wel kwetsbaarder — randen kunnen op den duur slijten en de schijfhouder kan loslaten. Soms "digipack" geschreven; beide zijn correct.

Ook bekend als: Digipack, cardboard sleeve

Giftset

Cadeauverpakking met extra's

Een giftset is een speciale verpakking waarin de schijf samen met fysieke extra's wordt aangeboden — denk aan posters, art cards, replica's van filmrekwisieten, beeldjes of een soundtrack-cd. Giftsets worden vooral rond feestdagen uitgebracht en zijn vaak winkel-exclusief (Best Buy in de VS, Zavvi en HMV in het VK). Beruchte voorbeelden zijn de Iron Man-helm-bust en het Marvel Phase Two-set met Morag-orb. Voor verzamelaars is een complete giftset (mét alle extra's) zeldzamer en waardevoller dan dezelfde film in standaarduitgave.

Ook bekend als: Gift set, collector's edition met merch

Jewel Case

Dun plastic doosje (CD-formaat)

De jewel case is het oorspronkelijke cd-doosje uit 1982: drie stukken polystyreen-plastic, 142 × 125 × 10 mm. Bij dvd's wordt de jewel case zelden voor speelfilms gebruikt, maar wel voor reclame-disks, demo's, persmateriaal en sommige documentaires. Het materiaal is hard en breekt makkelijk — vooral de scharnier-pootjes en het "rosette"-tandwiel sneuvelen vaak. Voor disc-o is jewel_case dus een minderheidsformat, maar wel relevant voor bonus-disks en muziekuitgaven die in een verzameling beland zijn.

Ook bekend als: Cd-doosje, standard CD case

Keep Case

Standaard geheel plastic doosje

Een keep case is de algemene Engelse term voor het standaard plastic disc-doosje — voor dvd dezelfde fysieke vorm als een Amaray, voor games soms in andere kleuren (Wii-blauw, Xbox-groen, PlayStation-zwart). Afmetingen: 184 × 130 × 14 mm, gemaakt van zacht polypropyleen waardoor het minder snel breekt dan een jewel case. Onder de doorzichtige folie zit het cover-vel; binnenin een tandwiel-clip in het midden. In disc-o is keep_case bedoeld voor doosjes die niet specifiek de Amaray-merknaam dragen — bijvoorbeeld game-cases of generieke replicas.

Ook bekend als: Generic keep case, poly-box

Mediabook

Boekje met disc-tray

Een Mediabook is in opzet hetzelfde als een digibook — een gebonden boekje met disc-tray — maar dan in dvd-formaat (groter dan een digibook) en bijna uitsluitend uitgebracht in Duitsland, Oostenrijk en sporadisch Spanje. Duitse labels als Plaion, Capelight, Turbine Medien en NSM Records gebruiken het format vooral voor cult- en horror-titels. Een mediabook bevat doorgaans een uitgebreid essay-boekje van 24+ pagina's plus een dvd én een blu-ray. Vrijwel altijd gelimiteerd en genummerd, vaak in oplagen van 333, 555 of 1000 stuks.

Ook bekend als: Duits mediabook

Slipcase

Kartonnen huls om doosje

Een slipcase is een kartonnen huls die om een bestaand dvd- of blu-ray-doosje schuift, voorzien van glanzend artwork bovenop het standaardartwork. Bij eerste-druk-uitgaven en collectors-edities wordt een slipcase vaak meegeleverd; bij latere herdrukken vervalt die meestal. Een slipcase is dus geen primaire verpakking maar een extra laag eromheen — verzamelaars beoordelen exemplaren mede op of de slipcase nog aanwezig en in goede staat is. Niet te verwarren met een O-card, dat aan beide uiteinden open is; een echte slipcase is vijfzijdig dicht en alleen aan één kant open.

Ook bekend als: Slipcover, sleeve, O-card (varianten)

Snapper Case

Karton + plastic tray + snap-clip

Een snapper case is een hybride van karton en plastic: een kartonnen wraparound met cover-art aan de buitenkant, een plastic schijftray binnenin, en een plastic snap-clip aan de zijkant die het doosje gesloten houdt. Het format werd in 1991 door Ivy Hill (een dochter van Time Warner) gepatenteerd onder de naam FLP en vooral door Warner gebruikt tussen 1997 en 2004 voor dvd-uitgaven. Doordat alleen Warner het format omarmde en het in 2005 werd uitgefaseerd ten gunste van de Amaray, zijn snapper-uitgaven nu een herkenbaar tijdsbeeld voor verzamelaars uit de eerste dvd-jaren. De clip kan na verloop van tijd breken — dat is hét aandachtspunt bij tweedehands exemplaren.

Ook bekend als: Snap case, FLP, Warner snapper, paperback case

Steelbook

Metalen hoes

Een Steelbook is een metalen disc-doosje in dezelfde maat als een keep case, maar met een veel duurzamere bouw en doorgaans embossed of glanzend bedrukt artwork. Het format raakte begin jaren 2000 populair bij blu-ray- en game-uitgaven en wordt sindsdien voornamelijk uitgebracht als gelimiteerde collectors-editie. Steelbook is een geregistreerd merk van Scanavo, maar wordt in de praktijk gebruikt voor elk metalen disc-case van vergelijkbare bouw. Door schaarste en exclusieve artwork stijgen sommige uitgaven flink in waarde op de tweedehandsmarkt.

Ook bekend als: SteelBook (officieel), metal case

Tin

Blikken doosje

Een Tin is een blikken doos — meestal rechthoekig of rond — die voor speciale uitgaven gebruikt wordt en doorgaans één of meer keep cases of digipaks bevat. Tins worden ingezet voor jubileum-edities, trilogie-uitgaven of fan-edities, vaak met embossed artwork en aanvullende collectibles. Klassieke voorbeelden zijn de Back to the Future-trilogy in een DeLorean-blik en de Alien Anthology-tin. Anders dan een Steelbook is een tin geen direct-disc-doosje maar een buitenverpakking om bestaande doosjes — verzamelaars beschouwen tins dus eerder als een soort luxe boxset dan als losse case.

Ook bekend als: Metal tin, collector's tin